HAG/DEN HAAG | 22.04.2003.

SVETSKI KRIVIČNI SUD DOBIO TUŽIOCA

Ugledni argentinski pravnik Luis Moreno Okampo izabran za prvog tužioca stalnog Međunarodnog krivičnog suda - Demokratska Republika Kongo I Kolumbija "kandidati" za prvi slučaj kojim će se baviti Okampo i njegov istražiteljsko-tužilački tim

Ugledni argentinski pravnik i stručnjak za ljudska prava, Luis Moreno Okampo/Ocampo, izabran je za prvog glavnog tužioca stalnog Međunarodnog krivičnog suda (MKS) sa sedištem u Hagu. Izabrala ga je, jednoglasno, Skupština zemalja-članica MKS koja je u ponedeljak počela trodnevno zasedanje u sedištu UN u Njujorku/New York.

Luis Moreno Okampo je, u prvoj polovini osamdesetih, igrao značajnu ulogu u krivičnom gonjenju vođa argentinske vojne hunte, odgovornih za zločine počinjene tokom "prljavog rata" režima protiv opozicije. Nakon toga, bio je glavni tužilac na procesu protiv argentinskog vojnog vrha, odgovornog za rat sa Velikom Britanijom oko Foklandskih (Malvinskih) ostrva. Istakao se, takođe, i u borbi protiv korupcije, a trenutno je gostujući profesor na Harvardskom univerzitetu. Okampo će novu dužnost, kako je najavljeno, preuzeti 16. juna ove godine, polaganjem svečane obaveze u Hagu.

Izborom glavnog tužioca stekli su se uslovi za početak delovanja stalnog Međunarodnog krivičnog suda, nadležnog za krivično gonjenje pojedinaca odgovornih za genocid, zločine protiv čovečnosti i ratne zločine, počinjene bilo gde u svetu nakon 1. jula prošle godine, kada je stupio na snagu Rimski statut koji definiše njegovu nadležnost. Taj statut je do sada ratifikovalo 89 od ukupno139 zemalja koje su ga potpisale. Za razliku od Haškog tribunala, koji ima primat nad sudovima država bivše Jugoslavije, nadležnost Međunarodnog krivičnog suda se aktivira samo ako, i kada, domaći sudovi ne žele ili nisu u stanju da krivično gone odgovorne za genocid ili druge ratne zločine.

Prema procenama aktivista za ljudska prava, okupljenih u koaliciji nevladinih organizacija za podršku Međunarodnom krivičnom sudu, zločini počinjeni u konfliktima koji su u toku u Demokratskoj Republici Kongo i Kolumbiji mogli bi da budu prvi slučajevi sa kojima će se suočiti novi glavni tužilac i njegovi istražitelji. Obe zemlje su potpisnice Statuta MKS a njihova pravosuđa, barem trenutno, nisu u stanju da sama gone i sude odgovorne za teška kršenja međunarodnog humanitarnog prava.

Pojedine nevladine organizacije traže načina da MKS angažuju na istrazi i krivičnom gonjenju eventualnih ratnih zločina počinjenih u sadašnjem ratu u Iraku, ali su šanse za to minimalne, ako ne i nikakve, budući da su SAD povukle potpis sa Rimskog statuta, a Irak ga nikad nije ni potpisao. Velika Britanija je članica i veliki pobornik MKS ali bi, u slučaju da se utvrdi da su njene snage u Iraku počinile ratne zločine, sigurno iskoristila svoj primat nad svetskim sudom i sama sudila počiniocima.

Među članicama Međunarodnog krivičnog suda su i sve države sa područja bivše Jugoslavije, ali za njih je, i dalje, nadležan Haški tribunal, čiji je tužilac ovlašćen da krivično goni odgovorne za teška kršenja međunarodnog humanitarnog prava počinjena od 1. januara 1991. nadalje, bez vremenskog ograničenja odnosno "roka trajanja". Prema poslednjim procenama, Haški tribunal bi svoj mandat mogao da okonča 2013. godine.