HAG/DEN HAAG | 12.02.2014.

ISPITIVANJE UZ NJEGOŠEVE STIHOVE

Bivši premijer Republike Srpske Gojko Kličković branio Radovana Karadžića Njegoševim stihovima, tužiteljica potom ukazala da se u "Gorskom vijencu" poziva na istrebljenje "poturica" a da je optuženi u govoru iz jula 1992. godine rekao da "svaki Njegošev stih odražava tadašnju situaciju", a na kraju se u "pesničko zasedanje" uključio i sam Karadžić

Posleratni premijer vlade Republike Srpske Gojko Kličković u odbranu Radovana Karadžića svedoči iz pozicije svog ratnog angažmana na mestu istaknutog člana Srpske demokratske stranke, predsednika kriznog štaba i ratnog predsedništva Bosanske Krupe. Iz izjave timu obrane je, doduše, izbačeno dosta toga što se odnosi na događaje u Krupi, budući da se ta opština ne pominje u optužnici protiv Karadžića. Od onoga što je ostalo, optuženi je sačinio sažetak i pročitao ga u sudnici.

U sažetku se navodi da Kličković priznaje da je u decembru 1991. godine na Glavnom odboru SDS u sarajevskom hotelu Holidej In/Holiday Inn prisutnima podeljen dokument poznat kao "Varijante A i B". Radilo se o uputstvima za preuzimanje opština sa srpskom većinom (varijanta A) i manjinom (varijanta B), što je po optužbi bio prvi korak u pravljenju etnički čistog srpskog entiteta. Kličković, međutim, navodi da je srpska opština Bosanska Krupa na čelu sa kriznim štabom formirana u skladu sa zakonom o opštenarodnoj odbrani, a da su "Varijante A i B" u tom pogledu bile manje bitne.

U sažetku izjave se još navodi da je Kličković 1996. godine u svojstvu premijera obavešten o sporazumu po kojem je Karadžić prihvatio ponudu američkog diplomate Holbruka/Holbrooke da napusti politiku u zamenu za povlačenje haške optužnice protiv njega. Svedok optuženog pamti kao "istinskog demokratu" koji se borio za "narod, život, mir i stabilnost u svakoj situaciji".

Tužiteljica Gustafson je u unakrsnom ispitivanju prvo ukazala na zapisnik zasedanja opštinske vlasti Bosanske Krupe od 24. decembra 1991. godine iz kojeg se vidi da je srpska vlast u opštini uspostavljena upravo na osnovu uputstava Glavnog odbora iz dokumenta "Varijante A i B". Istu stvar potvrdio je i svedok u razgovoru sa haškim istražiteljima 2003. godine, ali danas se toga odriče i tvrdi da su krizni štab i ratno predsedništvo uspostavljeni "po zakonu", a ne po "čudnom dokumentu" koji je neko "debelo zloupotrebio".

Mada je pred Državnim sudom u Sarajevu Kličković oslobođen optužbi za ratne zločine u Bosanskoj Krupi, tužiteljica smatra da i dalje postoji dovoljno inkriminišućih dokaza koji ga diskredituju kao svedoka. Reč je o njegovim naređenjima za evakuaciju muslimanskog stanovništva Bosanske Krupe, odnosno preseljenje sa desne na levu obalu reke Une, granice zamišljene srpske države. Kličković je tada naredio rušenje muslimanskih kuća i džamija, a javno zagovarao zabranu povratka muslimanskog stanovništva. Nasuprot tim dokazima, on danas tvrdi da se radilo o evakuaciji iz bezbednosnih razloga, sa željom da se Muslimani nakon rata vrate, a da je trebalo srušiti samo objekte iz kojih se pucalo.

U izjavi odbrani Kličković je, nastojeći da predstavi optuženog kao smirenog i dobroćudnog predsednika, naveo da je on često citirao stih iz Njegoševog "Gorskog vijenca": "Nema posla u plaha vladara". Tužiteljica je potom predočila stihove iz istog dela u kojima se poziva na ubijanje i proterivanje "poturica", kao i rušenje njihovih kuća i džamija, a svedok odgovara da "nije proučavao Njegoša" i da je bespredmetno dovoditi u vezu Karadžića sa tim događajima. Ipak, ukazuje tužiteljica, Karadžić je u skupštinskom govoru iz jula 1992. godine rekao da "svaki Njegošev stih odražava situaciju u kojoj se sada nalazimo", a Kličković uzvraća da ga nikad nije čuo da tako govori. U dodatnom ispitivanju, optuženi je ukazao na pitomije stihove iz "Gorkog vijenca", poput onog: "Kome zakon leži u topuzu, tragovi mu smrde nečovečstvom". Kličković mu nije bio od velike pomoći, budući da je, po sopstvenom priznanju, "čitao samo koliko se moralo u školi" i da su ljudi u njegovom kraju više usmereni na Branka Ćopića i Petra Kočića.

U nastavku današnjeg zasedanja u odbranu Karadžića je na sednici zatvorenoj za javnost iskaz dao zaštićeni svedok.